Groene chemie

In de dagelijkse perceptie verwijst de term chemie alleen naar de vervaardiging van producten in de chemische industrie. Aan de andere kant worden producten die alleen natuurlijke stoffen bevatten of die gemaakt zijn van hernieuwbare grondstoffen vaak beschouwd als vrij van chemicaliën. Maar deze aanname is niet helemaal correct. Chemie is een wetenschap die zich bezighoudt met de constructie en transformatie van materie, of deze nu natuurlijk of synthetisch is. Volgens deze wetenschappelijke definitie behoren ook natuurlijke stoffen tot de chemische stoffen. Daarom is geen enkel product vrij van chemie. Natuurlijke stoffen zijn echter ingebed in de natuurlijke cyclus, die wordt gekenmerkt door een constante opbouw en afbraak van de stoffen.

Het concept van groene chemie is nu ook gebaseerd op het alledaagse concept van chemie. Hier zijn de producten en hun productie echter milieuvriendelijk en biogebaseerd. Hernieuwbare grondstoffen dienen als basis voor deze groene chemie. In tegenstelling tot traditionele chemie, de Green Chemistry niet langer eenrichtingsverkeer. Het is nu duurzame chemie, dat is een belangrijke voorwaarde voor de recyclingindustrie. Doel van groene chemie is om milieuvriendelijk te produceren, vervuiling te verminderen, energie te besparen en de risico’s die kunnen voortvloeien uit de huidige productie te verminderen.

Om deze ambitieuze doelen te bereiken, hebben de twee Amerikaanse chemici Anastas en Warner twaalf basisprincipes van groene chemie opgezet. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op het type uitgangsmaterialen, het rendement van het productieproces en de milieu- en gezondheidseffecten van de geproduceerde stoffen.

Anastas en Warner ontwikkelden daarom de volgende criteria voor duurzame chemie:

• In de chemische productie moet milieuvervuiling worden vermeden. Voor dit doel moeten de chemische synthesen en chemische fabrieken dienovereenkomstig worden veranderd.
• Daarnaast moeten producten worden geproduceerd die, voor hetzelfde voordeel, een lager gezondheidsrisico voor mensen hebben.
• In het algemeen moet ervoor worden gezorgd dat minder gevaarlijke stoffen voor mens en milieu worden geproduceerd.
• Hernieuwbare hulpbronnen zullen in toenemende mate worden gebruikt.
• Het toegenomen gebruik van katalysatoren is ook vereist om de reacties effectiever te maken.
• De chemische processen moeten zodanig worden veranderd dat ze zo ver mogelijk gaan met kleine tussenstappen.
• Een ander basisprincipe is de toename in atomaire efficiëntie. Het idee is dat om te zetten in de reacties mogelijk alle grondstoffen in het gewenste eindproduct en ongewenste stoffen niet aan de orde.
• Verder is de toepassing van veilige oplosmiddelen vereist. Hulpfunctionarissen moeten indien mogelijk worden vermeden.
• Het is ook erg belangrijk om de energie-efficiëntie te verhogen.
• Verder moeten biologisch en chemisch afbreekbare stoffen en producten worden geproduceerd. Nogmaals, er moet voor worden gezorgd dat tijdens het afbraakproces geen milieuschadelijke stoffen worden geproduceerd.
• Verontreiniging moet worden voorkomen door productieprocessen te bewaken, te beheersen en te controleren.
• Ten slotte moeten er maatregelen worden genomen om het risico op ongevallen tot een minimum te beperken.

Er zijn al enkele voorbeelden van het gebruik van groene chemie. Groene oplosmiddelen zoals superkritisch kooldioxide worden dus op verschillende gebieden gebruikt. Sommige chemicaliën worden geproduceerd in het kader van bio-engineering in micro-organismen. Van sommige hernieuwbare grondstoffen worden al belangrijke chemicaliën geproduceerd door pyrolytische ontbinding.